الشيخ المنتظري
60
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
قسمت از خطبه شرايط يا بعضى صفات حيوان قربانى را بيان مىفرمايند : شرايط حيوان قربانى « وَمِنْ كَمَالِ الاُْضْحِيَةِ اسْتِشْرَافُ اُذُنِهَا ، وَسَلاَمَةُ عَيْنِهَا » ( از جمله شرايط حيوان قربانى آن است كه گوش او تمام و بلند ، و چشمش سالم باشد . ) « اُضحية » را بدون تشديد « ى » و با تشديد « ى » خوانده اند ، بدون « الف » ( ضحيّة ) هم خوانده اند كه همه به يك معناست ، و مقصود از آن حيوانى است كه قربانى مىكنند . حضرت على ( عليه السلام ) مىفرمايند : « و من كمال الاضحية » و از نشانه هاى كامل بودن حيوان قربانى اين است كه : « استشراف اذنها و سلامة عينها » گوش و چشم آن سالم باشد . بسا از ظاهر كلام حضرت كه فرموده : « و من كمال . . . » استفاده شود كه سالم بودن گوش و چشم حيوان قربانى از مستحبّات است ، در صورتى كه در كتب فقهى نوعاً فرموده اند : از شرايط قربانى سالم بودن گوش و چشم قربانى است . « استشراف » از مادّه « مُشرِف » آمده و به چيزى گفته مىشود كه مُشرف و بالاتر از چيزهاى ديگر باشد ; مثلا سرِ انسان مُشرف بر بدن انسان است ، يعنى بر همه بدن اِشراف و تسلّط دارد ; در حيوانى مانند شتر ، گاو و گوسفند هم وقتى گوشهاى آنها سالم باشد تيز و به طرف بالا قرار مىگيرند و در حقيقت اِشراف بر بدن آن حيوان دارد ، ولى اگر قسمتى از آن را چاك داده باشند ديگر نمىتواند به طرف بالا تيز بايستد ، بلكه به طرف پايين آويزان مىشود . لذا حضرت در اينجا كلمه « استشراف » را مخصوصاً به قرينه « و سلامة عينها » كنايه از سلامت و تمامت گوش حيوان آورده اند . « فَإذَا سَلِمَتِ الاُْذُنُ و الْعَيْنُ سَلِمَتِ الاُْضْحِيَةُ و تَمَّتْ » ( پس اگر گوش و چشمش بى عيب بود قربانى صحيح و درست است . ) « تمّت » به معناى تمام است . حضرت فرموده اند : پس اگر گوش و چشم حيوان قربانى سالم باشد ، يعنى اگر گوش بريده يا چاك داده و داراى عيبى كه از اشراف گوش جلوگيرى مىكند نباشد و چشم آن حيوان هم سالم باشد و بتواند ببيند ، اين حيوان براى